To co minęło, w snach powróci… Szkice historyczne i biograficzne

Opis

„To co minęło, w snach powróci…”

Są miejsca, ludzie i zdarzenia, które odchodzą bezpowrotnie. Pozostają jednak w pamięci – w nazwach starych osiedli i przysiółków, przydrożnych kapliczkach, rodzinnych fotografiach, opowieściach zasłyszanych przed laty i obrazach dzieciństwa, do których wraca się po dziesięcioleciach.

„To co minęło, w snach powróci…” Mariana Sopaty jest właśnie taką wędrówką w przeszłość. Autor prowadzi czytelnika przez historię Małopolski – przede wszystkim Tymbarku, Mszany Dolnej, Limanowszczyzny, Gorców i Beskidów – splatając wielką historię z dziejami małych miejscowości, rodzin i pojedynczych ludzi. Opowiada o dawnych dworach i wsiach, rzemiośle i rodzącym się przemyśle, wojnach, przemianach społecznych, religijności, kulturze, szkolnictwie i codziennym życiu kolejnych pokoleń. Przywraca pamięć o miejscach, których już nie ma, oraz o świecie, który w ciągu zaledwie kilkudziesięciu lat zmienił się nie do poznania.

To zarazem książka bardzo osobista. Historia regionu nieustannie przecina się tu z biografią autora: wspomnieniami dzieciństwa i młodości, nauki, pracy nauczycielskiej, górskich wędrówek, spotkań z ludźmi oraz dramatycznych doświadczeń, które naznaczyły jego życie. Marian Sopata ocala drobne szczegóły codzienności – dawne obyczaje, zajęcia, sposoby gospodarowania, lokalne nazwy, rodzinne historie i anegdoty – dzięki którym przeszłość odzyskuje barwy i przestaje być jedynie zbiorem dat.

Na kartach książki obok zwykłych mieszkańców małopolskich wsi i miasteczek pojawiają się postacie zapisane w historii i kulturze. Szczególne miejsce zajmuje Karol Wojtyła – kapłan, biskup, turysta i narciarz przemierzający Gorce oraz Beskidy, późniejszy papież Jan Paweł II. Autor przypomina jego związki z Mszaną Dolną, Lubomierzem, Tymbarkiem, Mogielicą, Turbaczem i innymi miejscami regionu.

„To co minęło, w snach powróci…” nie jest klasyczną kroniką ani autobiografią. To rozległa mozaika szkiców historycznych i biograficznych, wspomnień, portretów ludzi oraz opowieści o miejscach. Autor zatrzymuje to, co jeszcze można ocalić od zapomnienia – ślady dawnego świata ukryte w krajobrazie, dokumentach i ludzkiej pamięci.