Kronika Parafii pw. św. Idziego Opata w Zakliczynie nad Dunajcem (1826–1945)

Opis

Kronika Parafii pw. św. Idziego Opata w Zakliczynie nad Dunajcem (1826–1945),

to setki relacji zapisanych na kartach historii. Publikacja powstała z okazji 700-lecia istnienia parafii pw. św. Idziego Opata.

Kronika parafii pw. św. Idziego Opata w Zakliczynie nad Dunajcem (1826-1945) stanowi edycję źródłową  materiałów archiwalnych przechowywanych w zbiorach parafialnych. Część łacińska została przetłumaczona, natomiast tekst polskojęzyczny starannie odczytany i opracowany. Publikacja została opatrzona obszernymi przypisami oraz uzupełniona o indeks osobowy i indeks miejscowości. Do tekstu kroniki dołączono rejestr proboszczów parafii od 1529 do 1945 roku. Dodano też opis wydarzeń związanych z konsekracją kościoła.

Życie parafii i wydarzenia historyczne…

Kronika nie tylko dokumentuje życie parafii, lecz także dostarcza szerszej perspektywy na wydarzenia historyczne w skali kraju i Europy. Szczegółowo opisane zostały m.in. wydarzenia I i II wojny światowej, rabacja galicyjska oraz wybory parlamentarne w początkowym okresie odrodzonego państwa polskiego.

Zamieszczony na końcu aneks zawiera skany oryginalnych dokumentów źródłowych cytowanych w publikacji, a także fotografie kościoła. Są tu fotografie zarówno współczesne, jak i sprzed 1945 roku.

Pomysłodawcą i koordynatorem projektu wydania kroniki jest Paweł Szymanowicz – członek Towarzystwa Miłośników Ziemi Zakliczyńskiej.

Ze wstępu Marii Grzegorczyk…

Na przekór wiatrowi zmieniających się czasów istnieją miejsca, które dzięki wierności swojej historii trwają i trwać będą przez wieki. Takim miejscem jest Parafia Świętego Idziego Opata w Zakliczynie nad Dunajcem, której korzenie sięgają XII wieku. Opowiedzieć można o niej wiele niezwykłych historii. Często jednak te historie pozostają skryte, zapomniane, przepadają w mrokach czasu, czekając na swoje odnalezienie. Dlatego właśnie Towarzystwo Miłośników Ziemi Zakliczyńskiej postanowiło podjąć się trudnego zadania – wydania najstarszej, blisko 120-letniej, części kroniki parafialnej obejmującej lata 1826-1945. Te historyczne zapisy to więcej niż tylko obraz faktów. To pamięć o tych wszystkich, którzy wznosili modlitwy i pielęgnowali wiarę. To hołd złożony dziedzictwu, które przetrwało upływ czasu, ale i zachęta dla przyszłych pokoleń, aby kontynuowały tę historię, w gorliwości służby Bogu, tej naszej ukochanej Małej Ojczyźnie i jej mieszkańcom. Nie byłoby to jednak możliwe bez życzliwości i przychylności księdza proboszcza Pawła Mikulskiego, któremu z całego serca dziękujemy za wsparcie i otwartość. Jego zaangażowanie i troska o zachowanie dziedzictwa naszej wspólnoty umożliwiły realizację tego ważnego przedsięwzięcia.

Podążając przez strony tego opracowania, pomyśl, Drogi Czytelniku, o tym, jak wiele „przeszła” nasza parafia. Przeczytaj o tych, którzy głęboką wiarą i nadzieją stawali naprzeciw wyzwań i przeciwności, a także o tych, którzy poświęcali swoje serca, aby parafia była miejscem zapewniającym rozwój duchowy i społeczny. Zostań świadkiem uświęconej historii, która zapisała się na każdej z tych stron…

Maria Grzegorczyk

Ze wstępu ks. Proboszcza…

Niestety nie znamy dokładnej daty utworzenia Parafii Świętego Idziego Opata w Zakliczynie. Wszystko wskazuje na to, że jej początków należy szukać w XII wieku, bowiem wtedy przybyli tu benedyktyni z opactwa w Tyńcu, by sprawować duchową opiekę nad mieszkańcami Opatkowic, Ujazdu i Zdoni należących do opactwa tynieckiego. Oni też ufundowali tu niewielki drewniany kościół, którego patronem został św. Idzi Opat. Pierwszym proboszczem znanym tylko z imienia był niejaki Przybysław, który w Aktach Kamery Apostolskiej z 1325 r. wspomniany jest jako pleban kościoła w Opatkowicach regularnie płacący Stolicy Apostolskiej świętopietrze. Tak więc rok 1325 przyjmuje się jako udokumentowaną datę powstania parafii, na czele której stał proboszcz, będący kapłanem diecezjalnym.

W połowie XVI wieku właściciel Melsztyna, Spytko Wawrzyniec Jordan nabył dla siebie Opatkowice, lokując na terenie wsi w 1558 roku miasto Zakliczyn. Wtedy ten drewniany, ufundowany przez benedyktynów kościół został przez niego rozbudowany. Dobudowano dwie kaplice, a trzecia, średniowieczna, była kaplicą grobową rycerskiej rodziny Gierałtów. Pożar w 1735 roku zniszczył doszczętnie cały kościół wraz z wyposażeniem oraz dwie kaplice. Ocalała jedynie trzecia, najstarsza, która po pożarze pełniła rolę prowizorycznej świątyni.

Inicjatywę budowy nowego kościoła podjął w 1739 r. ks. Mikołaj Błoński, ówczesny proboszcz zakliczyński. Kościół zbudowano na planie krzyża łacińskiego i połączono z zachowaną do dziś średniowieczną kaplicą. Prace budowlane zakończono w 1786 r., a konsekracja odbyła się 30 czerwca 1824 r. Konsekracji dokonał pierwszy biskup diecezji tarnowskiej Grzegorz Tomasz Ziegler.

Tak oto w wielkim skrócie przedstawia się historia Parafii Świętego Idziego Opata w Zakliczynie. Jest ona bardzo bogata w wydarzenia historyczne, a jeszcze bogatsza w przeżycia duchowe całych pokoleń zakliczynian, którzy przez wieki tworzyli historię tej parafii. To była ich parafia. To był też ich kościół parafialny, w którym przeżywali swoje osobowe spotkanie z Panem Bogiem.

A jak ważne były to dla nich spotkania, wystarczy tylko wejść do naszego kościoła, usiąść i poddać się atmosferze modlitwy wieków. Ta modlitwa wieków mówi nam o wielkiej miłości Pana Boga do człowieka, ale także o głębokiej wierze nas samych i naszych przodków, których historię udostępniamy Państwu na kartach tego opracowania, będącego tłumaczeniem części łacińskiej i deskrypcją polskojęzycznej części kroniki parafialnej, opracowania ubogaconego zdjęciami z przeszłości, ale także z teraźniejszości. A wszystko po to, byśmy jak najgłębiej przeżyli te dwa wielkie wydarzenia jakimi są dwusetlecie konsekracji kościoła /2024 r./ i siedemsetlecie istnienia parafii /2025 r./

Ks. Paweł Mikulski – Proboszcz Parafii

św. Idziego Opata w Zakliczynie n/Dunajcem

Książka otrzymała słowa uznania w recenzjach: prof. Bogusława Dybasia z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu oraz od prof. Normana Daviesa z Oksfordu – wybitnych historyków, którzy dostrzegli w niej nie tylko lokalną, ale i uniwersalną wartość.